Harmonik formasyon hataları, formasyonun çizilmesi ve kullanılması sırasında yapılan yanlışlardır; çoğu oranların bilinmemesinden değil, yöntemden kaynaklanır. En yaygın dokuz hata şöyledir: yanlış X seçmek, oranları zorlamak, D'ye gelmeden formasyonu tamamlanmış saymak, PRZ'yi tek çizgi sanmak, bağlamı hesaba katmamak, iptal koşulunu yok saymak, keyfi stop koymak, spreadi unutmak ve sonuç kaydı tutmamaktır.
Oranları ezberlemiş biri bile X'i yanlış seçtiyse, formasyon bozulduğu halde beklediyse ya da sonuçlarını hiç kaydetmediyse aynı yerde takılır. Bu derste dokuz yaygın hatayı, neden hata olduklarını ve nasıl kaçınılacağını sırayla göreceksin.
1. Yanlış X noktası seçmek
Neden hata: X, XA bacağının gerçek başlangıcı olmalıdır; yani fiyatın A'ya doğru net bir hareketle çıktığı swing. Çoğu kişi X'i, fiyatın uzun süre yatay dolaştığı bir bölgenin kenarına koyar. Hangi kenarın X olduğu belirsiz olduğundan bütün oranlar da belirsizleşir. X kayınca B, C ve D'nin oranları da kayar; "uygun" bir formasyon, yalnızca X'i uygun yere taşıdığın için çıkar.
Nasıl kaçınılır: X'e baktığında "bu noktadan A'ya net bir hareket başladı" diyebilmelisin. Yatay bir bölgeden çıkıyorsa hareketin gerçekten başladığı mumu seç ve aynı yapıyı iki farklı X ile çizip sonucu karşılaştır. İkisi de aynı formasyonu veriyorsa yapı daha sağlamdır.
2. Oranları zorlamak, her zikzakta formasyon görmek
Neden hata: Fibonacci oranları yaklaşık değerlerdir; ±%3 tolerans tanınır. Ama bu tolerans "yaklaşık olarak olur" demek için değildir. 0.618'i bulmak için B'yi birkaç mum oynatmak formasyonu bulmak değil, istediğini görmektir. Grafikte yeterince zikzak var; her zikzaka bir formasyon oturtabilirsin.
Nasıl kaçınılır: Oranları önce yaz, sonra çiz. Tolerans dışında kalan bir yapıyı formasyon sayma. Kitaptaki mükemmel formasyonu grafikte nadiren görürsün; bu normal. Uymayan yapıyı geçmek, onu zorla uydurmaktan çok daha ucuzdur. Oranlar Fibonacci dersinde ve her formasyonun kendi dersinde tablo halinde.
3. D'ye gelmeden "formasyon tamam" saymak
Neden hata: Formasyon D noktasında tamamlanır. D'ye gelmeden önce elindeki yalnızca bir potansiyeldir; fiyat B'den sonra bambaşka bir yöne gidebilir. Erken "tamamlandı" demek aslında bir tahmindir ve yapıyı sonradan kendi lehine bükmek kolaydır.
Nasıl kaçınılır: Yapıyı "potansiyel" olarak etiketle, D'yi sabit bir çizgi yerine bir bölge olarak bekle. "Potansiyel" ile "fiyat bölgeye girdi" ayrı aşamalardır; aradaki fark "oluyor" ile "oldu" arasındaki farktır.
4. PRZ'yi tek çizgi sanmak
Neden hata: PRZ, birden çok Fibonacci ölçümünün üst üste bindiği bir aralıktır. Tek çizgi çizen kişi, fiyat o çizgiye iğne gibi değmeyince "formasyon çalışmadı" der; oysa fiyat bölgenin içinde tepki vermiş olabilir.
Nasıl kaçınılır: PRZ dersinde anlatıldığı gibi XAD, AB=CD ve BC uzantısı ölçümlerini ayrı ayrı bul ve oluşan aralığı kutu olarak çiz. Ölçümler birbirinden uzaksa kutu geniş, belirsizlik fazladır.
5. Bağlamı hesaba katmamak
Neden hata: Formasyon tek başına bir bağlam değildir. Güçlü bir trendin tam karşısında kurulan bir dönüş formasyonu trendin ivmesine karşı koyar. Önemli bir haberden birkaç dakika önce çizilen PRZ'nin haber geldiğinde anlamı kalmayabilir. Dönüşün önünde üst zaman diliminde yakın bir direnç ya da destek varsa, yapı kusursuz olsa da hareket alanı daralır.
Nasıl kaçınılır: Üç soruyu cevapla: Ana trend ne yönde? Bir üst zaman diliminde fiyat nerede, önünde ne var? Haber takviminde bu saatlere yakın bir olay var mı? Bir de fiyatın PRZ'de tepki verdiğini görmek için bir onay bekleyip beklemeyeceğine karar ver. Hangi onayı kullanacağın sana ait; önemli olan bunu önceden belirlemen.
6. İptal koşulunu yok saymak
Neden hata: Her formasyonun bozulduğu bir an vardır. Fiyat PRZ'ye gelmeden C'yi geçtiyse yapının hikâyesi bitmiştir. Bu noktada formasyona bağlı kalmak "olması gerekiyordu" inadıdır. İnsanlar çizmek için harcadıkları emeği bırakmakta zorlanır.
Nasıl kaçınılır: İptal koşulunu formasyonu çizdiğin anda yaz: "C şu fiyatın üstüne çıkarsa yapı bozulur." Bozulan bir yapıyı silmek, sürecin doğru çalıştığını gösterir.
7. Stopu keyfi koymak ve çok küçük formasyonlar
Neden hata: "Yüz pip" ya da "bir önceki mumun altı" gibi keyfi bir stop formasyonun mantığıyla bağlantısızdır. Formasyon geçersiz olmadığı halde stop olursun ya da geçersiz olduğu halde yapıda kalırsın. Çok küçük formasyonlarda stop mesafesi sıradan bir mumun hareket aralığına denk gelir; formasyon bozulmadan stop tetiklenir.
Nasıl kaçınılır: Stopu formasyonun geometrisinden türet; ayrıntısı stop ve hedef dersinde. Stop mesafesini yakın dönemdeki ortalama mum boyuyla kıyasla; çok küçük kalıyorsa o yapıyı dışarıda bırakmak makul bir seçimdir.
8. Spread ve maliyetleri unutmak
Neden hata: Hesap yaparken fiyatlar mükemmel varsayılır; gerçekte girişte de çıkışta da spread ödersin. Küçük stop mesafelerinde bu maliyet riskin büyük bir parçasıdır. Kazanç hesabını spreadsiz yapıp sonucu spreadli gerçekle karşılaştıran biri "formasyon çalışıyordu ama hesap küçüldü" der; oysa maliyet hesaba hiç katılmamıştır.
Nasıl kaçınılır: Giriş ile stop arasındaki mesafeye spreadi ekleyerek riski hesapla, hedefi spread düşülmüş haliyle değerlendir. Düşük likiditeli saatlerde spread açılabilir; seans ve saat de bir değişkendir. Komisyon ve swap varsa onları da ekle.
9. Sonuç kaydı tutmamak
Neden hata: Bu listenin en önemli hatasıdır, çünkü diğer sekizini yapıp yapmadığını ancak kayıttan görürsün. Kendi verin olmadan "harmonik formasyonlar çalışıyor" da diyemezsin, "çalışmıyor" da. Bir iki işlemin sonucu kanıt değildir; hafıza ise seçicidir; akılda kalanlar çoğu zaman tablonun tamamı değildir.
Nasıl kaçınılır: Basit bir tablo yeter. Her formasyon için tarih, parite, zaman dilimi, formasyon türü, giriş, stop, hedef, sonuç (R cinsinden) ve neden girdiğini yaz. Çizip girmediklerini de kaydet: girmediğin işlemler de bilgidir. Birkaç düzine kayıttan sonra hangi formasyonun, hangi zaman diliminde, hangi bağlamda sana uyduğunu görmeye başlarsın.
Hatalar birbirini nasıl besler?
Bu dokuz hata ayrı ayrı gelmez; çoğu zaman zincirleme olur. Yanlış bir X seçersin, oranlar tutmayınca B'yi biraz oynatırsın (hata 1 ve 2). Formasyon "güzel" göründüğü için D'yi beklemeden girersin (hata 3). Stopu keyfi bir yere koyarsın (hata 7). Fiyat önce C'yi geçer ama iptali görmezsin (hata 6). Sonunda işlem kapanır ve hiçbir şey yazmazsın (hata 9). Üç ay sonra elinde "harmonik formasyon çalışmıyor" gibi bir his kalır; ama bu his formasyonun değil, sürecin sonucudur.
Zinciri kırmanın en ucuz yolu, formasyonu çizmeden önce kuralları yazmaktır. X nerede? Oranlar hangi aralıkta? İptal koşulu ne? Stop ve hedef nerede? Cevaplar kâğıtta durunca sonradan kendi kendine pazarlık etmen zorlaşır. Küçük bir kontrol listesi bile işe yarar:
- X, net bir hareketin başlangıcı mı?
- Oranlar tolerans içinde ve zorlamadan mı tutuyor?
- D'ye geldi mi, yoksa yapı hâlâ potansiyel mi?
- PRZ'yi kutu olarak çizdim mi?
- Trend, üst zaman dilimi ve haber saati kontrol edildi mi?
- İptal koşulunu yazdım mı?
- Stop formasyonun geometrisinden mi geliyor, mesafe ortalama mum boyundan büyük mü?
- Spread dahil riskim ne kadar?
- Bu işlemi kayda geçireceğim.
Özetle
- X'i gerçek bir bacağın başlangıcına koy; yatay bölgenin kenarına değil.
- Oranları zorlama; uymayan yapıyı geç.
- D'ye gelmeden formasyonu tamamlanmış sayma, PRZ'yi bir bölge olarak düşün.
- Trend, üst zaman dilimi ve haber saatlerini kontrol et; iptal koşulunu baştan yaz.
- Stopu formasyonun geometrisinden türet, spread ve maliyetleri riske dahil et.
- En önemlisi sonuçlarını kaydet. Kendi verin olmadan hiçbir şey hakkında sağlıklı karar veremezsin.
Kaynaklar
- Harmonik Radar kural sözlüğü: bu dersteki oranlar, X seçimi ve PRZ/stop/iptal tanımları radarın kullandığı kurallarla aynıdır. Ayrıntı: Yöntem.
- Harmonik formasyon nedir: temelleri tazelemek için.
- PRZ nedir: hata 4 ve PRZ'nin üç ölçümü.
- Stop ve hedef: hata 7 ve stopun geometriden türetilmesi.