Harmonik Fibonacci oranları, harmonik formasyonların noktalarını birbirine bağlayan 0.382, 0.618, 0.786, 0.886, 1.272 ve 1.618 gibi sayılardır. Geri çekilme biçiminde ölçüldüklerinde bir hareketin ne kadarının geri alındığını, uzantı biçiminde ölçüldüklerinde hareketin başlangıç noktasının ne kadar ötesine taşıldığını gösterirler. Oranlar Fibonacci dizisinden türetilir; her formasyonun kimliği B ve D noktalarının oranlarıdır.
Formasyon bir cümleyse oranlar onun dilbilgisidir; hangi noktanın hangi seviyede olacağını bu sayılar söyler.
İlk derste XABCD yapısını tanıdın. Şimdi onu ölçmeyi öğreneceksin. Matematiğe boğulmayacağız; ihtiyacın olan şey bir çarpma, bir çıkarma ve cetvel mantığı.
Fibonacci dizisi ve oranların kaynağı
Dizi şöyle başlar: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89. Her sayı, kendinden önceki iki sayının toplamıdır. İlginç olan, ardışık sayıların birbirine oranıdır:
- Küçüğü büyüğe bölersen: 21 / 34 yaklaşık 0.6176, 34 / 55 yaklaşık 0.6182. Sayılar büyüdükçe sonuç 0.618'e oturur.
- Büyüğü küçüğe bölersen: 55 / 34 yaklaşık 1.618. Bu, aynı oranın tersidir.
- Bir sayı atlayarak bölersen: 34 / 89 yaklaşık 0.382, 89 / 34 yaklaşık 2.618.
Harmonik formasyonlarda geçen diğer oranlar bunlardan türetilir:
- 0.786, 0.618'in karekökü (yaklaşık 0.786).
- 0.886, 0.786'nın karekökü (yaklaşık 0.886).
- 1.272, 1.618'in karekökü (yaklaşık 1.272).
- 2.618, 1.618'in karesi.
- 0.382, 0.618'in karesi (aynı zamanda 1 − 0.618).
Yani 0.618 ve 1.618 çekirdek, diğerleri onların kareleri ve kareköküdür. Ezberlemene gerek yok; her formasyon dersinde tabloda karşına çıkacak.
Geri çekilme ve uzantı: ikisini ayır
Geri çekilme (retracement), fiyatın önceki hareketinin ne kadarını geri aldığıdır. 0 hiç geri alınmadı, 1.0 tamamı geri alındı demektir. Harmonik formasyonda B, C ve (Gartley ile Bat'te) D geri çekilmeyle tanımlanır.
Uzantı (extension), hareketin başlangıç noktasının ötesine taşmadır. 1'den büyük değerler uzantıdır. D noktası XA'nın 1.272'si demek, D'nin X'in de ötesinde, XA boyunun %27.2'si kadar daha uzakta olduğu demektir.
Bir bacağı adım adım nasıl ölçersin?
Yükselişçi (bullish) bir örnek alalım: X = 1.1000, A = 1.1200. B noktasının XA'nın 0.618'inde nerede olacağını bulalım.
- Bacağın boyunu bul. XA = 1.1200 − 1.1000 = 0.0200.
- Oranı boyla çarp. 0.618 × 0.0200 = 0.01236. Fiyat XA hareketinin bu kadarını geri almış olacak.
- Bunu bacağın ucundan çıkar. Yükselişçi yapıda A tepe, fiyat A'dan aşağı dönüyor: B = 1.1200 − 0.01236 = 1.10764, yaklaşık 1.1076.
Kontrol: B, X (1.1000) ile A (1.1200) arasında ve X'e daha yakın (X'ten yaklaşık 0.0076, A'dan 0.0124 uzakta). Hareketin yaklaşık %62'sini geri almış. Doğru.
Düşüşçü (bearish) yapıda yön tersine döner: A bir dip olur, geri çekilme yukarı doğru gider ve kısmı A'ya eklersin.
Aynı XA ile iki seviye daha hesaplayalım:
- D'nin XA'nın 0.786'sı olması (geri çekilme): 0.786 × 0.0200 = 0.01572. D = 1.1200 − 0.01572 = 1.10428, yaklaşık 1.1043. D hâlâ X'in (1.1000) üstünde, yani X'in içinde kalıyor. Gartley böyle bir yapıdır.
- D'nin XA'nın 1.272'si olması (uzantı): 1.272 × 0.0200 = 0.02544. D = 1.1200 − 0.02544 = 1.09456, yaklaşık 1.0946. D bu kez X'in altında, yani X'in ötesinde. Butterfly böyle bir yapıdır.
Çoğu platformun Fibonacci aracı bu hesabı senin yerine yapar, ama bir kez elle yapmak mantığı yerine oturtur.
Ölçerken sık yapılan üç hata
- Yanlış bacağı ölçmek. B, XA'ya; C, AB'ye göre ölçülür. Başka bacağı ölçersen sayılar tutsa bile yapı yanlıştır.
- Yönü karıştırmak. Geri çekilme sonucu, ölçtüğün bacağın içinde (X ile A arasında) kalmalıdır. Dışına çıktıysa uzantı hesabı yapmışsındır.
- Her seferinde farklı uç seçmek. Swing'in ucunu bir seferinde fitilden, bir seferinde gövdeden almak sonuçları oynatır. Bir yöntem seç, ona bağlı kal.
Tolerans: neden ±%3?
Fiyat kimsenin çizdiği çizgide tam durmaz. Bu yüzden her oranın çevresinde, oranın göreli olarak küçük bir yüzdesi kadar tolerans bırakılır.
Örneğin 0.618'in %3'lük göreli payı yaklaşık 0.599–0.637 aralığı verir. Örnekteki B için bu, yaklaşık 1.1073 ile 1.1080 arası bir banttır. Fiyat bu bandın içinde kaldıysa B, 0.618 sayılır.
Hangi oran hangi formasyonu tanımlar?
Her formasyon B ve D için kendi oranını taşır:
| Formasyon | B (XA'nın geri çekilmesi) | D (XA'ya göre) |
|---|---|---|
| Gartley | 0.618 | 0.786 geri çekilme |
| Bat (yarasa) | 0.382–0.50 | 0.886 geri çekilme |
| Butterfly (kelebek) | 0.786 klasik | 1.272 uzantı |
| Crab (yengeç) | 0.382–0.618 | 1.618 uzantı |
| Deep Crab (derin yengeç) | 0.886 | 1.618 uzantı |
Gartley'de B 0.786'ya yaklaştıkça yapı Butterfly'a benzemeye başlar; Bat'i Gartley'den ayıran da B'nin derinliğidir. Bu farkları formasyon derslerinde tek tek göreceksin; başlangıç için Gartley dersi uygun.
C bütün formasyonlarda AB'nin 0.382 ile 0.886 arasında bir geri çekilmesidir. Son bacağın (CD) hesabını ise ABCD formasyonu dersinde yapacağız.
Oranlar tek başına yetmez: bölge fikri
Tek bir oran tek bir çizgi verir. Harmonik yaklaşımın gücü, birden çok ölçümün aynı bölgede buluşmasından gelir. D'nin XA'ya göre seviyesi, AB=CD seviyesi ve BC uzantısı aynı yere yaklaşırsa o aralık PRZ olur.
Bu yüzden oran öğrenmenin amacı seviyeleri ezberlemek değil, bir yapının içindeki ölçümlerin birbiriyle tutarlı olup olmadığını görebilmektir. Tutarlılık arttıkça yapı okunaklı olur; yine de sonuç bir olasılıktan öteye geçmez.
Özetle
- Oranlar Fibonacci dizisinden gelir: 0.618 ardışık sayıların oranı, 0.786 ve 0.886 ile 1.272 karekök, 1.618 tersi, 2.618 karesidir.
- Geri çekilme 0–1.0 arasındadır, uzantı 1'in ötesidir.
- Bir bacağı ölçmek için boyu bul, oranla çarp, bacağın ucundan çıkar ya da ekle. Örnekte X = 1.1000, A = 1.1200 iken B (0.618) yaklaşık 1.1076 olur.
- Tolerans ±%3 pay bırakır; oranlar katı çizgi değil, referans noktasıdır.
- Her formasyon B ve D için kendi oranını taşır.
Kaynaklar
- Scott M. Carney, Harmonic Trading kitap serisi (Volume One ve Volume Two).
- Harmonik Radar kural sözlüğü: derslerdeki oranlar ve PRZ, stop, hedef tanımları radarın kullandığı kurallarla aynıdır. Ayrıntı: Yöntem.
- Serinin ilgili dersleri: Harmonik formasyon nedir ve ABCD formasyonu.