Gartley formasyonu: oranları, çizimi ve iptal koşulu

Gartley formasyonu, fiyatın beş noktada (X, A, B, C, D) çizdiği ve D noktasının XA hareketinin 0.786'sında tamamlandığı harmonik bir yapıdır. Klasik biçiminde B noktası XA'nın yaklaşık 0.618'ini, C noktası AB'nin 0.382–0.886'sını geri alır; D noktası X'in içinde kalır. Yapının adı, onu 1935'te yayımlanan Profits in the Stock Market kitabında anlatan H.M. Gartley'e aittir.

Serideki en sade formasyon budur; çünkü D, X'e varmadan döner.

Bir yayı gerdiğini düşün. XA ilk harekettir; fiyat bir bölümünü geri alır (B), tekrar toparlanır (C), sonra yeniden düşer ama X'e kadar boşalmaz. D'de durması beklenir. Bu derste yayın her parçasını ölçüleriyle göreceksin.

Gartley formasyonu nedir?

Yükselişçi (bullish) Gartley'de X dip, A tepe, B dip, C tepe, D yine dip olur; şekil "M" gibi görünür. Düşüşçü (bearish) Gartley bunun aynadaki halidir ve "W" gibi görünür. Beş noktayı hatırlamak için ilk dersteki XABCD şemasına bakabilirsin.

Adını H.M. Gartley'den alır; Gartley yapıyı 1935'te yayımlanan "Profits in the Stock Market" kitabında anlattı. Bugünkü net Fibonacci oranları ise çok daha sonra, Scott Carney'nin harmonic trading çalışmalarıyla tanımlandı.

Gartley formasyonu oranları nelerdir?

B noktası XA'nın 0.618'i demek, fiyatın XA hareketinin %61.8'ini geri almış olması demektir.

Fiyat cetvel gibi davranmaz; oranlar bir bölgeyi tarif eder.

Gartley'yi diğerlerinden ayıran şey

Beş formasyon aynı harfleri kullanır, bu yüzden ilk bakışta benzerler. Gartley'nin kimliği iki parçadır: B orta derinliktedir ve D, X'e varmadan XA'nın 0.786'sında tamamlanır. Yani fiyat başlangıç noktasının dışına taşmaz.

XA 100 puan olsun: D, A'dan 78.6 puan aşağıda, yani X'in 21.4 puan yukarısında kalır. Bu mesafe (XA'nın 0.214'ü) stop konusunda önem kazanacak. Sayılar yalnızca ölçeği göstermek için seçildi.

Grafikte Gartley nasıl bulunur?

Yükselişçi bir örnekle gidelim; düşüşçüde her şey aynadaki görüntü gibi ters olur.

1. X'i seç. X, net bir dip olmalı ve fiyat oraya bir hareketle gelmiş olmalı. Yatay bir bölgenin kenarını X sayma. Solunda daha düşük bir dip varsa X adayı o dip olur.
2. A'yı bul. X'ten çıkan hareketin tepesi A'dır. XA belirgin bir bacak olmalı, gürültülü bir kıpırdanma değil.
3. B'yi ölç. Fibonacci aracını X'ten A'ya çek. Fiyat geri çekilip 0.618 civarında dip yaptıysa B budur. 0.786'ya yaklaşan bir B hâlâ Gartley sayılabilir, ama Butterfly'a kayma ihtimali artar.
4. C'yi ölç. B'den sonraki tepe, AB'nin 0.382 ile 0.886'sı arasında kalmalı.
5. D'yi bekle. XA üzerinde 0.786 seviyesini işaretle. Fiyat oraya inmeden formasyon tamamlanmamıştır; yalnızca potansiyeldir.

Çizimin bozulduğunu anlamanın en kısa yolu şudur: D adayı X'e varıyor ya da X'i geçiyorsa elindeki şey Gartley değildir.

PRZ: D tek bir çizgi değil

D bir fiyat değil, bir bölgedir. XA'nın 0.786'sı, AB=CD seviyesi ve BC uzantısı birbirine yakın düştüğünde üst üste biner ve PRZ (Potansiyel Dönüş Bölgesi) oluşur. Her ölçüm için D'ye en yakın seviye alınır; XA'nın %10'undan uzakta kalan ölçüm bölgeye katılmaz. Hesabın tamamı PRZ dersinde.

Gerçek bir radar örneği: EURUSD 4 saatlik

Aşağıdaki iki grafik radarın kendi çizdiği, EURUSD 4 saatlik grafikteki yükselişçi bir Gartley'e ait. Yapı yaklaşık 131 mum sürdü. Grafikten okunan oranlar:

Üç şey dikkat çekiyor:

• B klasik 0.618'den derin, ama kabul aralığının içinde. 0.726 aynı zamanda Butterfly'ın B aralığına (0.707–0.886) da girer. Bu yüzden B'ye bakarak karar verilemez; Gartley mi Butterfly mi olduğunu D'nin nerede durduğu belirler. Burada D, XA'nın 0.786'sında, yani X'in içinde: Gartley.
• BC uzantısı 1.136, aralığın alt sınırına yakın. Oranlar kitaptaki gibi tam ortada durmuyor; bu normal.
• AB=CD bu yapıda D'den uzak kalıyor. Bu oranlarla CD, AB'nin yaklaşık 0.69'u kadardır; AB=CD seviyesi D'den XA'nın %10'undan fazla uzakta kalır ve PRZ'ye katılmaz. Bölgeyi esas olarak XAD ve BC uzantısı kurar.

İlk an 🟡 potansiyel: fiyat C'yi yaptı ve B'yi 14 Eylül 2026'da D yönünde bir mum kapanışıyla kırdı (B kırılımı). Formasyon henüz tamamlanmadı. Grafikte giriş (PRZ kenarı), TP1 (A→D bacağının 0.382'si) ve stop (X) seviyeleri işaretli; yapı yalnızca olası.

İkinci an 🟢 PRZ'de: fiyat kutunun yakın kenarına, yani ilk değeceği kenara geldi. D bölgesine ulaşıldı. Bu, dönüşün kendisi değil, aranan koşulun gerçekleşmesidir.

Sıralamaya dikkat et: önce B kırılır, sonra fiyat PRZ'ye gelir ve her aşamada iptal koşulu bellidir.

Gartley ne zaman iptal olur?

• Fiyat PRZ'ye gelmeden C'yi geçerse. Bekleyişin dayandığı ikinci tepkinin yenildiği anlamına gelir.
• Fiyat PRZ'yi aşıp stop seviyesinin ötesine giderse. Gartley'de bu seviye X'tir.

Bekleme süresi dolduğunda yapı yine iptal sayılır. Bir Gartley sonsuza kadar beklenmez.

Stop ve ilk hedef formasyonun içinden çıkar

Gartley'de yaygın yaklaşım stopu X noktasına koymaktır: fiyat X'in ötesine geçtiyse XA hareketi tamamen geri alınmıştır. İlk hedef, A'dan D'ye giden bacağın 0.382 geri çekilmesidir; ölçüm D'de oluşan gerçek uç (fitil) üzerinden yapılır. Kademeli çıkış düşünenler 0.5 ve 0.618'i de kullanır.

Bunlar tahmin değil, aynı geometriden gelen seviyelerdir; herkes aynı çizgileri görebilir. Öneri olarak değil, formasyonun kendi çizgileri olarak oku. Sayısal hesabı stop ve hedef dersinde göreceksin.

Gartley ile Butterfly arasındaki fark

Gartley en çok Butterfly ile karışır, çünkü B 0.707–0.786 aralığındayken iki yapının ilk yarısı aynıdır. Ayıran D'dir:

• Gartley'de D, XA'nın 0.786'sında kalır: X'in içinde.
• Butterfly'da D, X'in ötesine geçer (XA'nın 1.272'si).

Bat ise B'nin sığ olmasıyla ayrılır (0.382–0.50).

Aynı Gartley yükselişçi ve düşüşçü halde şöyle görünür:

Özetle

• Gartley'nin kimliği: B XA'nın 0.618 civarında, D XA'nın 0.786'sında ve X'in içinde.
• C, AB'nin 0.382–0.886'sını geri alır; BC uzantısı 1.13–1.618 arasındadır.
• D tek bir çizgi değil, PRZ denen bir bölgedir; formasyon D'de tamamlanır, ondan önce yalnızca potansiyeldir.
• Fiyat PRZ'ye gelmeden C'yi geçerse ya da X'in ötesine giderse yapı iptal olur.
• Yaygın yaklaşımda stop X'te, ilk hedef A→D bacağının 0.382 geri çekilmesindedir.

Kaynaklar

• H. M. Gartley, Profits in the Stock Market, 1935.
• Scott M. Carney, Harmonic Trading kitap serisi (Volume One ve Volume Two).
• Harmonik Radar kural sözlüğü: derslerdeki oranlar ve PRZ, stop, hedef tanımları radarın kullandığı kurallarla aynıdır. Ayrıntı: Yöntem.
• Serinin ilgili dersleri: Bat formasyonu ve Butterfly formasyonu.